x.com

instagram.com

Aile Hekimini Yeniden Hekim Yapalım

Aile hekimliğinin temel amacı; bireylerin sağlık durumunu takip etmek, koruyucu sağlık hizmetleri sunmak, hastalıkları erken dönemde tespit etmek ve gerekli tedaviyi planlamaktır.

Ancak mevcut sistemde aile hekimlerinin çalışma sürelerinin önemli bir bölümü hastaya değil, idari ve teknik işlemlere ayrılmaktadır. SİNA verilerinin kontrol edilmesi, Hastalık Yönetim Platformu (HYP) işlemleri, Aile Hekimliği Bilgi Sistemi (AHBS) kayıtları, e-Rapor uygulamaları, hastane randevuları, bina giderleri ve personel süreçleri aile hekimlerinin iş yükünü giderek artırmaktadır.

Aile hekimlerinden çok sayıda sorumluluğu yerine getirmeleri beklenirken asıl görevleri olan hekimliği yapabilmeleri için yeterli zaman ve uygun çalışma koşulları sağlanmamaktadır.

Hekimin kontrolü dışındaki durumlar gelir kaybına dönüşmemeli

Hastanın belirli bir süre aile sağlığı merkezine başvurmaması, başka bir sağlık kuruluşundan hizmet alması, verilerin sisteme zamanında işlenmemesi veya bazı performans ölçütlerinin karşılanamaması aile hekiminin gelirinde kesintiye neden olabilmektedir.

Hekimin doğrudan kontrolü dışında gelişen bu durumların mali sorumluluğu aile hekimlerine yüklenmemelidir. Performans sistemi uygulanacaksa nitelikli sağlık hizmetini ödüllendirmeli, cezalandırıcı bir kesinti mekanizması olarak kullanılmamalıdır.

Hasta başına en az 10 dakika ayrılmalı

Nitelikli bir muayene için hekimin hastasını dinleyebilmesi, değerlendirebilmesi ve gerekli bilgilendirmeyi yapabilmesi gerekir. Yeterli süre ayrılmadan koruyucu sağlık hizmeti sunulması, hastalıkların erken tespit edilmesi ve doğru bir tedavi planı hazırlanması mümkün değildir.

Bu nedenle aile hekimliği sisteminde hasta başına en az 10 dakika ayrılmalı, günlük hasta sayıları da bu süreyi koruyacak şekilde düzenlenmelidir.

Gelirler sabit ve güvenceli olmalı

Aile hekimlerinin ücretleri hastaların davranışlarına, reçete oranlarına veya dijital sistemlerin çalışıp çalışmamasına bağlı olmamalıdır.

Gelirin büyük bölümü sabit, güvenceli ve emekliliğe yansıyan bir ücretten oluşmalıdır. Ek ödeme ve performans uygulamaları ise hekimleri cezalandırmak yerine nitelikli hizmeti teşvik etmelidir.

Hekimin reçetesine ekonomik baskı uygulanmamalı

Hekimin reçete düzenleme yetkisi bilimsel bilgiye, mesleki değerlendirmeye ve hastanın ihtiyacına dayanmalıdır. Belirli reçete oranlarının ücretlerle ilişkilendirilmesi, hekimlerin mesleki bağımsızlığı üzerinde ekonomik baskı oluşturabilir.

Akılcı ilaç kullanımı; bilimsel rehberler, mesleki eğitim, etkili denetim ve toplumun bilinçlendirilmesiyle sağlanmalıdır. Ücret kesintileri bu alanda kalıcı bir çözüm değildir.

Dijital sistemler birleştirilmeli

Aile hekimleri aynı bilgiyi SİNA, HYP, AHBS ve e-Rapor gibi farklı sistemlere tekrar tekrar girmek zorunda bırakılmamalıdır.

Dijital sağlık uygulamalarında “tek veri, tek giriş, tek sistem” ilkesi benimsenmelidir. Sistemler birbiriyle uyumlu çalışmalı, gereksiz veri girişleri kaldırılmalı ve teknik aksaklıkların sorumluluğu hekime yüklenmemelidir.

Aile hekimi işletmeci olmak zorunda bırakılmamalı

Aile hekimlerinin bina kiralama, temizlik personeli çalıştırma, bilgisayar ve tıbbi cihaz satın alma, bakım ve onarım giderlerini karşılama gibi işletmecilik sorumluluklarını üstlenmesi beklenmemelidir.

Aile sağlığı merkezlerinin fiziki altyapısı, personel ihtiyacı ve temel giderleri kamunun sorumluluğunda olmalıdır. Hekimlerin zamanı bina yönetimine değil, hastalarına ve koruyucu sağlık hizmetlerine ayrılmalıdır.

İzin hakkı başka bir hekime ek yük oluşturmamalı

Bir aile hekiminin izin kullanması, başka bir hekimin aynı dönemde iki kişinin işini yapmak zorunda kalması anlamına gelmemelidir.

İzin, hastalık veya eğitim nedeniyle oluşan personel ihtiyacı kamu tarafından karşılanmalı; hem sağlık hizmetinin devamlılığını hem de hekimlerin izin haklarını koruyan etkili bir vekâlet sistemi kurulmalıdır.

Güçlü aile hekimliği güvenle kurulur

Aile hekimliği; ceza puanlarıyla, ücret kesintileriyle ve meslek dışı iş yükleriyle güçlendirilemez. Güçlü bir aile hekimliği sistemi, hekimlerin güvenli ve öngörülebilir koşullarda çalışmasıyla mümkündür.

Aile hekimleri;

• hastalarına yeterli zaman ayırabilmeli,
• bilimsel kararlarını mesleki bağımsızlık içinde verebilmeli,
• gereksiz idari ve teknik iş yükünden korunmalı,
• emekliliğe yansıyan güvenceli bir gelire sahip olmalı,
• izin ve özlük haklarını eksiksiz kullanabilmeli,
• gelecek kaygısı yaşamadan mesleklerini sürdürebilmelidir.

Hekim Hakları Sendikası’nın önerisi açıktır: Aile hekimlerini yeniden hekimlik görevine odaklayan; hastalarına zaman ayırabildikleri, emeklerinin karşılığını aldıkları ve mesleki bağımsızlıklarını koruyabildikleri bir sistem kurulmalıdır.

Çünkü güçlü birinci basamak sağlık hizmeti, güçlü ve sürdürülebilir bir sağlık sisteminin temelidir.